Viktor Emil Frankl

Kim był

Viktor Emil Frankl urodził się 26 marca 1905 r. w Wiedniu w rodzinie żydowskiej, zmarł tamże 2 września 1997 r. Był lekarzem neurologiem i psychiatrą, doktorem medycyny (1930) i filozofii (1948), profesorem Uniwersytetu Wiedeńskiego. Stworzył logoterapię - kierunek psychoterapii, który za podstawową siłę motywującą człowieka uznaje wolę sensu. Szczegółowe kalendarium znajdziesz na stronie Oś czasu.

Dzieciństwo i młodość

Był drugim z trojga dzieci Gabriela Frankla, urzędnika ministerstwa opieki społecznej, i Elsy z domu Lion, pochodzącej z Pragi. W czasie I wojny światowej rodzina zaznała biedy. Już jako licealista Frankl słuchał wykładów z psychologii i korespondował z Zygmuntem Freudem, który przekazał jeden z jego tekstów do druku w „Internationale Zeitschrift für Psychoanalyse”. W 1921 r., mając 16 lat, wygłosił pierwszy publiczny wykład - „O sensie życia”.

Od Freuda przez Adlera do własnej drogi

Od 1924 r. studiował medycynę i związał się z kręgiem Alfreda Adlera (psychologia indywidualna). Już w 1926 r. publicznie użył słowa „logoterapia”. W 1927 r. został wykluczony z grona adlerystów, bo jego poglądy na sens i wolność człowieka nie mieściły się w ich teorii.

Lekarz młodzieży i samobójców

W latach 1928-1929 współtworzył w Wiedniu bezpłatne poradnie dla młodzieży. W 1930 r. zorganizował akcję wsparcia uczniów w okresie wydawania świadectw - w kolejnym roku w Wiedniu nie odnotowano samobójstw uczniów, co przyniosło mu międzynarodowy rozgłos. W latach 1933-1937 kierował w szpitalu psychiatrycznym Am Steinhof oddziałem dla kobiet po próbach samobójczych, opiekując się ok. 3000 pacjentek rocznie.

Wojna i obozy

Po Anschlussie (1938) jako Żyd utracił prawo do normalnej praktyki. Od 1940 r. kierował oddziałem neurologicznym Szpitala Rothschilda, gdzie - ryzykując życiem - wystawiał fałszywe diagnozy, by chronić chorych psychicznie przed nazistowską „eutanazją”. Zrezygnował z amerykańskiej wizy, by nie zostawiać starych rodziców. W 1941 r. poślubił pielęgniarkę Tilly Grosser.

25 września 1942 r. został deportowany z żoną i rodzicami do getta Theresienstadt (Terezín). Ojciec zmarł tam z wycieńczenia. W październiku 1944 r. trafił do Auschwitz, potem do podobozów Dachau - Kaufering i Türkheim. Matka zginęła w komorze gazowej Auschwitz, brat Walter także w Auschwitz, żona Tilly zmarła w Bergen-Belsen. Przeżyła tylko siostra Stella, która wyjechała do Australii. Obóz w Türkheim wyzwoliła armia amerykańska 27 kwietnia 1945 r.

Do obozu Frankl zabrał wszyty w podszewkę płaszcza rękopis książki „Ärztliche Seelsorge” - stracił go w Auschwitz. Chorując na tyfus, odtwarzał go stenograficznymi notatkami na skrawkach papieru, co - jak wspominał - pomogło mu przetrwać.

Po wojnie

W 1946 r. objął kierownictwo Polikliniki Neurologicznej w Wiedniu (przez 25 lat). W ciągu 9 dni podyktował książkę o doświadczeniu obozowym, znaną dziś jako „Człowiek w poszukiwaniu sensu”. W 1947 r. ożenił się z Eleonore („Elly”) Schwindt, z którą miał córkę Gabriele. Od 1955 r. był profesorem Uniwersytetu Wiedeńskiego, wykładał m.in. na Harvardzie, w Stanford i w San Diego (USIU, gdzie w 1970 r. powstała katedra logoterapii).

Napisał ok. 40 książek przetłumaczonych na ok. 50 języków, otrzymał 29 doktoratów honoris causa - w tym w 1994 r. od Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Pasjonował się wspinaczką górską, a w wieku 67 lat zdobył licencję pilota. Zmarł w Wiedniu na niewydolność serca.

Znaczenie

Frankl wpisał się w historię psychologii jako ten, który obok Freuda (wola przyjemności) i Adlera (wola mocy) postawił pytanie o sens. Jego życie stało się świadectwem tezy, że człowiek zachowuje wolność postawy nawet w skrajnie nieludzkich warunkach.